Νιώθεις Απατεώνας; Γιατί το Imposter Syndrome Είναι το Πρώτο Bug που Πρέπει να Διορθώσεις

Θυμάσαι εκείνη τη στιγμή;

Είσαι μπροστά στην οθόνη, ο κέρσορας αναβοσβήνει και το τερματικό σου έχει γεμίσει με κόκκινα μηνύματα σφάλματος που μοιάζουν με ιερογλυφικά. Κοιτάζεις γύρω σου (ή στα social media) και βλέπεις άλλους να χτίζουν εφαρμογές, να λύνουν αλγόριθμους και να μιλούν για 'containers' και 'microservices' με την άνεση που εσύ παραγγέλнεις καφέ. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, μια μικρή φωνή μέσα σου ψιθυρίζει: «Τι δουλειά έχεις εσύ εδώ; Σε λίγο θα το καταλάβουν όλοι. Θα καταλάβουν ότι δεν ξέρεις τι κάνεις. Ότι είσαι ένας απατεώνας». Καλώς ήρθες στον κόσμο του Imposter Syndrome (Σύνδρομο του Απατεώνα). Και σου έχω ένα νέο: Δεν είσαι μόνος. Στην πραγματικότητα, είσαι σε πολύ καλή παρέα.

Τι είναι αυτό το 'Bug' στο μυαλό μας;

Το Σύνδρομο του Απατεώνα δεν είναι ψυχική νόσος. Είναι μια γνωστική διαταραχή όπου το άτομο αδυνατεί να εσωτερικεύσει τις επιτυχίες του. Παρά τις αποδείξεις για την ικανότητά του, παραμένει πεπεισμένο ότι είναι μια «απάτη» και ότι η επιτυχία του οφείλεται στην τύχη ή στο ότι «ξεγέλασε» τους άλλους. Στην τεχνολογία, αυτό το φαινόμενο παίρνει διαστάσεις επιδημίας. Γιατί; Επειδή ο κώδικας είναι αμείλικτος. Σου λέει 'Error' αμέσως. Επειδή το πεδίο αλλάζει κάθε πέντε λεπτά. Επειδή πάντα θα υπάρχει κάποιος στο GitHub που φαίνεται να τα ξέρει όλα.

Ο Μύθος του 'Senior που τα ξέρει όλα'

Αν νομίζεις ότι αυτό το συναίσθημα εξαφανίζεται όταν γίνεις Senior Developer ή CTO, πλανάσαι οικτρά. Έχω μιλήσει με προγραμματιστές που έχουν 15 χρόνια εμπειρίας και μου εξομολογούνται ότι ακόμα και τώρα, όταν ξεκινούν ένα νέο project, νιώθουν τον ίδιο τρόμο. Η διαφορά τους; Έχουν μάθει να αναγνωρίζουν αυτό το συναίσθημα ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα bug στο σύστημα σκέψης. Όσο πιο πολλά μαθαίνεις, τόσο περισσότερο συνειδητοποιείς πόσα δεν ξέρεις. Αυτό ονομάζεται φαινόμενο Dunning-Kruger. Οι πραγματικά ικανοί άνθρωποι τείνουν να υποτιμούν τον εαυτό τους, ακριβώς επειδή καταλαβαίνουν το μέγεθος της πολυπλοκότητας του αντικειμένου τους.

Γιατί η 'Μοναξιά του Κώδικα' το κάνει χειρότερο;

Στο προηγούμενο άρθρο μου, μίλησα για τη μοναξιά που μπορεί να νιώσει κανείς όταν μαθαίνει προγραμματισμό. Όταν είσαι μόνος σου μπροστά στην οθόνη, το Imposter Syndrome κάνει πάρτι. Δεν έχεις κάποιον να σου πει «Κι εγώ το ίδιο έπαθα χθες» ή «Μην ανησυχείς, αυτό το error το παλεύω τρεις ώρες». Χωρίς μέτρο σύγκρισης, νομίζεις ότι είσαι ο μοναδικός που δυσκολεύεται. Νομίζεις ότι οι άλλοι περνούν τις ενότητες του course 'αέρας', ενώ εσύ κολλάς στο πρώτο loop.

Η Λύση: Το 'Mirror Effect' της Κοινότητας

Εδώ είναι που η κοινότητα γίνεται το 'patch' για το bug του Imposter Syndrome. Όταν μπαίνεις σε μια online κοινότητα προγραμματιστών, συμβαίνει κάτι μαγικό. Βλέπεις ένα κανάλι γεμάτο απορίες. Βλέπεις κάποιον να ρωτάει κάτι που θεωρούσες 'χαζό' και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι το είχες κι εσύ απορία. Βλέπεις έναν senior να απαντάει «Δεν το θυμάμαι απέξω, ας το ψάξουμε στο documentation». Αυτό είναι το Mirror Effect. Η κοινότητα λειτουργεί ως καθρέφτης που σου δείχνει την πραγματικότητα:

1. Όλοι κολλάνε.
2. Κανείς δεν τα ξέρει όλα.
3. Το να ρωτάς δεν είναι σημάδι αδυναμίας, αλλά το μοναδικό εργαλείο εξέλιξης.

Μέσα σε αυτές τις κοινότητες, δεν χτίζουμε μόνο εφαρμογές. Χτίζουμε ένα δίχτυ ασφαλείας. Όταν μοιράζεσαι την αποτυχία σου ή το 'χαζό' σου error, αφαιρείς τη δύναμη από το Imposter Syndrome. Το φέρνεις στο φως και βλέπεις ότι είναι απλώς... κώδικας.

Πρακτικές συμβουλές για να 'κάνεις Debug' στο Imposter Syndrome

1. Κράτα ένα 'Victory Log': Γράψε κάθε μικρή νίκη. Κατάλαβες πώς δουλεύει το useEffect; Κατάφερες να φτιάξεις ένα κουμπί που αλλάζει χρώμα; Κατάγραψέ το. Σε μια κακή μέρα, διάβασέ το για να θυμηθείς πόσο δρόμο έχεις διανύσει.
2. Μίλα γι' αυτό: Μπες σε ένα forum ή ένα κανάλι συζήτησης και πες: «Σήμερα νιώθω ότι δεν καταλαβαίνω τίποτα». Θα εκπλαγείς από το πόση υποστήριξη θα λάβεις.
3. Αποδέξου το 'Δεν Ξέρω': Η πιο απελευθερωτική φράση για έναν developer είναι το «Δεν το ξέρω ακόμα, αλλά μπορώ να το μάθω».
4. Δίδαξε κάποιον άλλο: Τίποτα δεν διαλύει το Imposter Syndrome πιο γρήγορα από το να βοηθήσεις έναν άλλο μαθητή που είναι λίγο πιο πίσω από σένα. Εκεί θα συνειδητοποιήσεις πόσα πολλά έχεις ήδη μάθει.

Συμπέρασμα: Το Imposter Syndrome είναι σημάδι εξέλιξης

Αν νιώθεις σαν απατεώνας, σημαίνει ότι έχεις βγει από το comfort zone σου. Σημαίνει ότι προσπαθείς να μάθεις κάτι δύσκολο και σημαντικό. Οι άνθρωποι που δεν προσπαθούν ποτέ να εξελιχθούν, δεν νιώθουν ποτέ έτσι. Οπότε, την επόμενη φορά που θα νιώσεις ότι 'δεν κάνεις γι' αυτό', θυμήσου: Είναι απλώς ένα bug. Και όπως κάθε bug, διορθώνεται με υπομονή, σωστά εργαλεία και, κυρίως, με τη βοήθεια της ομάδας σου. Σε περιμένουμε στην κοινότητα. Όχι ως 'ειδικό', αλλά ως κάποιον που τολμάει να μαθαίνει.